GLOW KOMT NAAR TILBURG!

GLOW KOMT NAAR TILBURG!

Oké, misschien is de titel wel een beetje misleidend (#clickbait), maar nu ik je aandacht heb, laat het me aan je uitleggen. Afgelopen week schreef het Brabants Dagblad over een oproep van Erik de Ridder, hij zou op zoek zijn naar ‘hèt event’ dat Tilburg op de kaart gaat zetten. Een Tilburgse variant op de Dutch Design Week of op Glow, dat zou er moeten komen. Dat laatste bezocht ik afgelopen week en terwijl ik stiefelend een horde statiefdragende babyboomers volgde begon het me langzaam te dagen. Wij als Tilburgers moeten onszelf eens wat vaker op de borst kloppen en benutten wat we allang hebben, maar zelf niet eens meer zien.

Daarom: Een avondje GLOW in eigen stad! Wij hebben de route, langs (0)13 lichtpunten in onze stad alvast voor je uitgezet!
Iedere dag gratis toegankelijk vanaf het moment dat de schemer inzet.

1. ) Love Boat / LED it be
Loveboat is een lichtontwerp van studio VollaersZwart voor de Piushaven in Tilburg. Geïnspireerd op het fenomeen Aurora Borealis (het Noorderlicht) vormt de Loveboat een drijvend licht-object voor de Piushaven. De boot zelf is een tweedehands Bakdekker uit 1932.

Foto: STUDIO VOLLAERSZWART

Deze unieke boot is voorzien van een fotografische print van het Noorderlicht en vervolgens volledig bekleed met RGB-LED-lampjes. Gezamenlijk vormen alle aangebrachte lampjes een 3D video-display als huid van de boot. Op deze videohuid wordt een programma van geleidelijk veranderende sfeerbeelden van het Noorderlicht afgespeeld. De Loveboat heeft een permanente ligplaats (voor vijf jaar) in het midden van de Piushaven waar ‘s avonds na zonsondergang de huid van de boot tot leven komt en een lichtspel van het Noorderlicht in de Piushaven laat verschijnen. Naast de autonome uitstraling van de boot is de Loveboat ook een functioneel kunstwerk. Momenteel schittert de Loveboat door afwezigheid. Vanwege het jaarlijkse onderhoud is hij even afwezig, maar is spoedig weer te aanschouwen in de Piushaven.

2.) Kruikenzeikerstoplicht
Het eerste Kruikenzeiker stoplicht staat op de kruising Piusstraat/Paleisring. In totaal krijgt Tilburg nu elf ‘kruikenzeiker verkeerslichten’ in en rondom het centrum, maar het kunnen er met hulp van bewoners, bedrijven en verenigingen meer worden. Als het groen is, zien wachtenden een lopende kruikenzeiker met een kruik in zijn hand. As het rood is zeikt het mannetje de kruik vol.

Kunstenaar Marieke Vromans legt uit: “Door dit Tilburgs fenomeen op een functionele manier in het dagelijks leven te integreren worden bewoners en bezoekers van de stad nieuwsgierig gemaakt. Het geeft aanleiding om even stil te staan bij Tilburgs erfgoed. Het benadrukt het de eigenheid en eigenwijsheid van de stad en onderscheiden we ons van de landelijke eenvormigheid.”

Het idee is afkomstig van Irene Vermeulen, de Tilburgse studeerde in Utrecht waar ze sinds 2008 ‘Nijntje-lichten‘ hebben. Ze kwam op het idee van het kruikenzeiker verkeerslicht doordat ze een verkeerslicht zag waar een stukje af was en dat leek op een kruikje.  Beeldend kunstenaar Marieke Vromans hoorde van het idee en besloot hulp aan te bieden. De Tilburgse ontwierp onder meer ‘De Rits’ in het Spoorpark, ‘Hier leg ik aan’ bij de Piushaven en kunstwerk ‘Goej Aord’ in de Spoorzone.

3. ) Between You & Me / Factorium
Dit kunstwerk van Martin en Inge van Riebeek, tot stand gekomen in het kader van KORT,  is een pleininrichting voor het voorterrein van Factorium.

Foto: martinriebeek.nl

Het omvat een led scherm van ongeveer 3 bij 5 meter, een digitale tekst aan het Factoriumgebouw en 80 led lampjes in het plein. Er ligt een grote lichtcirkel in het plein. Wanneer iemand daarin gaat staan, komt die persoon groot op het scherm. Dit pleinportret duurt enkele seconden, daarna vertoont het scherm weer de normale beelden. Dat zijn kunstfilms en stadsbeelden van Tilburg.

4. ) “Stadsverlichting”
In het kader van de kleurrijkste concertzaal van Nederland, Concertzaal Tilburg, ontwikkelde Toelgroep een fraai led-licht-object getiteld ‘stadsverlichting’.

Foto: Toelgroep

250 Voorgeprogrammeerde led-licht-tubes brengen een fraai lichtschouwspel en maken van de entree van de concertzaal een ware eyecatcher en belevenis.

4. ) Plafond studiozaal Theaters Tilburg
Naar aanleiding van de restauratie van de Studiozaal van Theaters Tilburg heeft lichtkunstenaar Dirk Rutten een sprankelende licht toepassing ontworpen voor het plafond van de Studiozaal.

Foto: Archistad.nl

Dirk Rutten wilde een brug slaan naar de beweeglijke beeldcultuur van vandaag de dag. De verschillende vlakken tussen de constructiebalken van het plafond van de Studiozaal zijn bedekt met half transparante, lichtdoorlatende PVC-doek, waardoor één groot monotoon vlak ontstaat dat zich uitstrekt over het totale oppervlak van het plafond, doorbroken door het raster van de betonnen balken. Achter het gespannen doek bevinden zich tientallen ronde tl-buizen. Wanneer een tl-buis langzaam in lichtsterkte toeneemt, verschijnt er een diffuse lichtcirkel in het egale vlak. De verandering in lichtsterkte suggereert een diepte achter het transparante doek. De voortdurend veranderende compositie van opdoemende en weer verdwijnende lichtcirkels vormt een subtiel en dynamisch lichtspel.

4. ) Plafond concertzaal Theater Tilburg
In de helder witte, door golvende vormen gedomineerde ruimte van de Concertzaal heeft Peter Struycken eigenlijk een tweeledig lichtkunstwerk gemaakt: de pastelkleurige verglijdende tinten van de wandverlichting contrasteren met de grafische structuur van de tl-verlichting aan het plafond.

Foto: Theaters Tilburg

Maar zowel in de wand- als in de plafondverlichting is het principe hetzelfde: de optelsom van rood, groen en blauw licht in gelijke doseringen geeft wit licht. Door groepen lampen een verschillende lichtsterkte te geven, kan een andere atmosfeer worden gecreëerd. ‘Meestal heb je ergens een lichtbron, maar dit licht omvat je echt. Daardoor is het ook aan de architectuur verwant. Het geeft net als de ronde asymmetrische vormen een soort intimiteit’ aldus de kunstenaar. ‘De noodzaak en de wenselijkheid van de verbeelding ligt vanzelfsprekend en diep in ons en gaat aan de cultuur vooraf.’ Deze uitspraak van Peter Struycken getuigt van zijn opvatting over kunst en samenleving en de doorwerking hiervan op de maatschappij.

5.) Mircale
Een kunstwerk van Krištof Kintera. De Tsjech plaatste de lantaarnpaal bij een beeld van Fransicus van Assisi.

Foto: KRIŠTOF KINTERA

De lamp buigt zich met een vreemde kronkel weg van de straat en creëert zo ‘s nachts een heldere halo boven het hoofd van Fransiscus. Je kunt het opvatten als een manier om de spot te drijven met het Katholicisme, maar ook zien als een spirituele prikkel in de hedendaagse zoektocht naar spiritualiteit en religie.

6. ) Westpoint
Het kunstwerk is gemaakt door Herman Kuijer, in zijn werk gaat Herman vaak van een specifieke ruimte c.q. een gedefinieerde plek uit. Licht en kleur zijn de materialen waarmee hij al jarenlang in een groot aantal opdrachten werkt.


Kuijer vat de door de architect ontworpen raatstructuur op als de drager van een enorm schilderij. De verticale neggen en de horizontale betonelementen van dit raster zijn van kleur voorzien. Op de gevel zelf zit er tussen elke verdieping, daar waar zich geen beton-element bevindt, een gekleurde lichtbron. Overdag is een kleurlaag waarneembaar die zich ’s avonds mengt met het gekleurde licht. Hierdoor is de woontoren ’s nachts door twee zacht gloeiende schermen ingeklemd. Met het licht van de bewoners zelf en de natuurlijke lichtelementen van dag en nacht heeft Kuijer er een levend kunstwerk van gemaakt, dat voortdurend van uitstraling verandert. De lampen van Westpoint gaan één voor één aan. Dit gebeurt automatisch en altijd in dezelfde volgorde. Bewoners merken weinig van de gekleurde buitenverlichting.

7. ) Theresialyceum
De oostzijde van het vernieuwde Theresialyceum in Tilburg is verrijkt met een fraai lichtkunstwerk, ontworpen door Herman Kuijer. Het kunstwerk is opgebouwd uit een ledverlichting, die de gevel ’s avonds een kleurig aanzien geeft. De keuze voor kunstenaar Kuijer is niet toevallig. Hij ontwierp ook de verlichting van het nabij gelegen Westpoint, een van de hoogste woontorens van Nederland. Kuijer genoot zijn opleiding aan de Academie voor Industriële Vormgeving (nu Design Academy) in Eindhoven. Inmiddels heeft hij verspreid over het land vele tientallen lichtobjecten geïnstalleerd. Met de installatie van het kunstwerk wil het Theresialyceum ook laten zien dat het een zogeheten Cultuurprofielschool is, met extra aandacht voor de kunstzinnige vakken.

Foto: Herman Kuijer

De lichtinstallatie die Kuijer ontwierp bevindt zich op het grensgebied van binnen en buiten. Het licht schijnt naar buiten maar laat ook een deel van de klaslokalen zien. Daarmee benadrukt hij het semi-

openbare karakter van het lyceum. Het licht gaat branden als de avond valt en verandert heel langzaam van kleur. Het zoals iedereen de werkelijkheid op een unieke manier ervaart, komt elke kleurcompositie maar één keer voor. Herman Kuijer is door het lyceum gekozen omdat hij als geen ander heeft bewezen om te kunnen gaan met de vraag hoe je dieper gelegen lagen van ons bewustzijn manifest kunt maken. Het project heeft een bijdrage ontvangen van het Bouwfonds Cultuurfonds.

Aan deze kunstopdracht zit een educatief programma verbonden. Tijdens een workshop, gegeven door Herman Kuijer, zijn leerlingen zelf aan de slag gegaan met het ontwerpen van een digitaal kleurenschema. Dat heeft bijzondere resultaten opgeleverd. Het educatief programma speelt op deze manier een belangrijke rol in de ontwikkeling van de betrokkenheid bij en het begrijpen van de betekenis van beeldende kunst door jongeren.

8. ) Goej Aord
‘GOEJ AORD’ is een verbastering van het Tilburgse ‘goejen aord’: je prettig voelen op een plek en ‘goej aorde’: vruchtbare grond. Het is een reactie op de actieve houding van bewoners om zorg te dragen voor hun eigen leefomgeving.

De interactieve lichtmast heeft de vorm van een haverplant. Dit is een verwijzing naar de havervelden die achter de lintbebouwing te vinden waren, want dit deel van Tilburg (ten noorden van de spoorlijn) heeft lang een dorps, agrarisch karakter gekend. Na 1930 maakte de haverteelt plaats voor nieuwbouw.

Goej Aord was een tijdelijke oplossing voor een hoek die al 9 jaar braak lag, de hoek Gasthuisring, Lange Nieuwstraat. Zoals de havervelden plaats maakten voor nieuwbouw, zo is Goej Aord afgelopen voorjaar ook verhuisd om plaats te maken voor nieuwbouw. Het heeft momenteel een nieuwe plek binnen de spoorzone, aan de Burgemeesterbrokxlaan, Bij Ons Achter.

9. ) Willem II Passage
Sinds mei 2016 verbindt de Willem II-Passage de noord- en zuidzijde van de Spoorzone met elkaar. De passage is toegankelijk voor voetgangers en fietsers. De Willem II-Passage is duurzaam, veilig en aantrekkelijk ontworpen door The Cloud Collective.

Foto: Gerdien Wolthaus Paauw

De binnenkant van de passage bestaat uit een glazen ‘lichtdoorlatende’ bakstenen wand. De stenen accentueren in het donker de onderdoorgang en zijn per steen apart te verlichten. Iedere voorbijganger die door de passage komt krijgt een eigen beweging mee in de lichtwand.

De tunnel bestaat uit hardware (vloeren, plafonds en gevels) en interactieve software. In samenwerking met Philips Lighting ontwikkelden we sociaal veilige verlichting. In iedere glazen steen zijn leds geïntegreerd, die op pixelniveau aanstuurbaar zijn naar kleur en intensiteit. De lichtpatronen reageren op voorbijgangers en accentueren de tactiliteit van de passage. De programmering van de lichtpatronen is aanpasbaar aan het tijdstip, het jaargetijde of voor speciale evenementen. In de praktijk lijkt die nog niet te zijn toegepast.

De fotogenieke Willem-II passage leent zich goed voor prachtige beelden en wordt veelvuldig vastgelegd door passanten en professionals. In maart 2017 wint de passage, onder inzending van Philips, een iF DESIGN AWARD in München.

10. ) Projectie kerk Tilburg Winterstad (en meer)
Dankzij Ondernemersfond Binnenstad Tilburg zal de St. Joseph Kerk op de Heuvel de hele maand december (van vrijdag 7 december tot en met zondag 6 januari) verlicht worden met een prachtige projectie en komen er twee levensgrote compleet verlichte kerstballen te liggen op verschillende pleinen. Tijdelijk weliswaar, maar hoe sick?!


Daarnaast worden er zes kerstbomen van zes tot negen meter hoog geplaatst op verschillende plekken in de stad. Deze kerstbomen zijn volledig van verlichting gemaakt. Waardoor er een echt winters gevoel in de stad ontstaat.

11. ) Automatic VJ Machine KaapEngine 2.0.1
Voor het popcentrum 013 ontwierp Gerald van der Kaap een automatische VeeJay-machine: de KaapEngine, inderdaad een soort Robot-Video-Jockey. In een database zijn zo’n 300 kortere en langere videoclips opgeslagen die op een intuïtieve manier ‘gelinked’ zijn met fragmenten poëzie, interviews, handleidingen, etc. Wanneer op het toetsenbord een songtitel ingevoerd wordt, zoekt het computersysteem in de database naar videofragmenten waaraan verwijzingen vastzitten naar woorden uit die titel en bouwt een tijdelijk bestand op.


De video sequentie wordt in een loop geprojecteerd op een groot scherm in de gevel van het gebouw, pal boven de kassa. Ook binnen in het gebouw bevinden zich monitoren waarop de clips te zien zijn en waarop ook een soundtrack te horen is, samengesteld uit de muziek die op dat moment afgespeeld wordt en de bij sommige clips behorende geluidseffecten. De VeeJay-machine brengt de videoclip in het straatbeeld van het uitgaansleven van de stad en legt op die manier een digitale verbintenis tussen het wonderlijke leven van het witte doek en de dagelijkse bedrijvigheid van de stad die realiteit heet.

12. )  BurnTilburgBurn
De kunstopdracht BurnTilburgBurn voor het Veemarktkwartier was een bijzondere opdracht. Naast een investering van gemeente Tilburg levert de Provincie Noord-Brabant een investering aan dit beeldend kunstproject in de impulswijk Veemarktkwartier.

De kunstenaar werd gevraagd zelf een locatie te kiezen. Rob Birza vond de oudste textielfabriek van Tilburg, het Duvelhok, voorheen werkcentrum voor beeldende en audiovisuele kunst, een inspirerend gebouw en een perfecte locatie voor zijn werk.

Rob ontwierp een beeld boven op de schoorsteen van het Duvelhok, een vlam in de vorm van een duiveltje. De vlam wordt gemaakt van helder polyester waardoor verschillende kleuren licht te zien zijn. De duivel verwijst op een speelse manier naar het Duvelhok.Door op de schoorsteen een vlam te zetten gaat de schoorsteen weer roken. Energie wordt omgezet en zo krijgt het statische monument dynamiek. Het ontwerp is voorgelegd aan de gemeentelijke monumentencommissie en de Rijksdienst voor Monumentenzorg en is uitgewerkt tot een definitief ontwerp, welke dus nu in felrood de schoorsteen van het Duvelhok siert.

13.)  Interactieve lichtkunst Piushaven
Lichtspel van BlewScreen is een interactieve lichtkunstinstallatie in de Piushaven. Lichtspel is het eerste gerealiseerde onderdeel van de eerste fase van het totale ontwerp Piushaven lichtplan, welke (naast de Love Boat) verder niet is gerealiseerd.

Lichtspel bestaat uit een 12-tal LEDpanelen die bij de brug boven het water zijn geplaatst. Deze zorgen door de reflectie van hun LED-pixels in het water waardoor een kleurrijk abstract beeld ontstaat. Dit lichtspel wordt tijdens de latere uren op de dag gespeeld door de voetgangers en fietsers die de draaibrug oversteken. De installatie detecteert de oversteek-richting van passanten waarna ze opgeteld worden in de counter in het water. Als het doeltotaal van aantal passanten bereikt is dan zal zich elke keer een ander lichtspektakel/ lichtspel afspelen. Het verloop van dit lichtspel hangt af van de verdeling van de twee verschillende richtingen van de passanten.

Wil je Lichtspel zelf zien. Ga dan een kijkje nemen in de Piushaven. Je kunt hem vinden aan de kruising Hoevenseweg en Havendijk.
_________________________________

Tot zover onze Glow Tilburg route! Hier (Glow_Tilburg_Plattegrond) kun je het kaartje ook in .pdf downloaden. Print lekker uit of zet hem op je telefoon, trek je jas aan, ga er op uit en geniet van de lichtkunst die onze stad rijk is. En het mooiste aan dit alles is ook nog; de ‘tentoonstelling’ is het gehele jaar door te bezoeken (afgezien van nr 10) en in het algemeen vrij van in slakkentempo voortbewegende statiefdragende babyboomers. BEAT THAT EINDJE!

Tim Frenken

Vlogger en blogger. Bevat hoge mate van zelfspot en ironie en is daarnaast vaak radicaal positief en ongenuanceerd. Trotse inwoner van de stad en lokaal nationalistisch. Is geïmporteerd in 2011, nu niet meer weg te krijgen. Helaas.

X