KAP MET ZEIKEN OVER HET DRAAIENDE HUIS

KAP MET ZEIKEN OVER HET DRAAIENDE HUIS

[OPINIE] Het Draaiend Huis, jèh.. Heel Tilburg wordt er dol van. Sjongejonge.. Tis me allemaol wèh heh, deh aorige kunstwerk. Er is nu zelfs een petitie genaamd ‘Stilstaand Huis Tilburg uit’ die al 1000 keer ondertekend is. Zo stom vinden we het huis. Slopen moeten we het! Aan het Midi theater zijn we al begonnen, graag dat draaiende huis en het blauwe gebouw er direct achteraan. Van onze geschiedenis met Cees de Sloper hebben we namelijk niets geleerd. “In Tilburg is 99,9 procent van de bevolking het niet eens met het Draaiende Huis.” dat zegt Hans Smolders in het programma ‘Van Onze Centen’ op SBS6. Graag wil ik dat onderzoek even inzien Dhr. Smolders, ik trek de representativiteit in twijfel. Het Draaiend Huis kent veel tegenstanders en hoe logisch het ook klinkt bij een draaiend huis, des te moeilijker het lijkt: De zaak eens van een andere kant bekijken. Wij Zijn Tilburg en het Draaiend Huis is ook Tilburg. Wij hebben er een speciale plek voor in ons hart, voor dit stadsicoon. Daarom zeggen we: Kap met zeiken over het Draaiend Huis. En wel hierom. Foto: Google Streetview

Waarom staat dit onding er überhaupt?!
Laten we eerst de onderste steen boven krijgen en terugkijken op de geschiedenis van het Draaiende Huis. Het huis is het idee van kunstenaar John Körmeling. Het staat in het midden van de Hasseltrotonde; vanaf de jaren tachtig een aangewezen kunstlocatie. In 2008 verscheen hij dan, eindelijk; de kleinste nieuwbouwwijk van Tilburg. Een huis dat langzaam de rotonde rond ging. Heel langzaam, want anders zou het een afleiding voor het passerende verkeer vormen.

Het is een abstracte afspiegeling van onze stad
Waarom John voor een draaiend huis is gegaan? “Het moest een blikvanger zijn voor wie Tilburg binnen rijdt. Een referentie naar de Tilburgse Kermis, de grootste kermis van Nederland, dus een soort attractie tegelijkertijd. Daarnaast geeft het huis commentaar op het aanleggen van de Hasseltrotonde, die de historische lintenstructuur van Tilburg in de 60-er jaren doorbrak en de Hasseltstraat afsneed van de Hasseltse Kapel. Het huis verbindt als het ware de locaties weer met elkaar. Er stonden vroeger huizen op de plek van de rotonde. John zette er eentje terug. Het is een monumentale, humoristische en gedurfde stadsentree voor de absurde cultuurstad die Tilburg is.

“Stel je voor, je wordt als stilstaande automobilist ingehaald door een vrijstaand woonhuis. Normaal zijn het de auto’s die bewegen en staat de bebouwing stil. Nu is het andersom. (Als het stoplicht op rood staat dan, heh). Ik vind het echt hartstikke goed, echt geweldig. Dat is toch humor?!” aldus Körmeling in een interview met Omroep Tilburg. ,,Hoeveel lol je dus kunt hebben met iets eenvoudigs als een rijtjeshuis.” Ook ik heb me als tiener altijd verwonderd over het huis wanneer ik op de achterbank van mijn ouders Tilburg binnen kwam. Waarom staat het daar? Staat het nou iedere keer op een andere plek? Woont er iemand of komt er nog iemand te wonen? En juist die verwondering wilde Körmeling opwekken ,,een soort knipoog naar de Efteling”.

Het is absurdistisch en ,,Tilburg is een stad van absurdisme”, vertelt beeldend kunstenaar Tine van de Weyer. ,,Een stad waar vervreemding in goede aarde valt. Het begon 100 jaar geleden met de ‘soirees intimes’ van Theo van Doesburg en Antony Kok waar later de internationale vernieuwingsbeweging De Stijl uit zou voortkomen.” De Stijl weergalmt nog altijd, op meerdere plekken in de stad. In het surrealistisch doolhof, bij de absurde stadswandeling van L‘Avventura, bij Kaapstad, Festival Circolo en het Academy for Music and Performing Arts (AMPA).” En dus ook bij het draaiend huis!

Het een prachtige metafoor voor hoe we met onze stad al jaren om onze eigen identiteit aan het draaien zijn. Zijn we nou een evenementenstad? Een makersstad? Arbeidersstad, stad-van-de-onderwereld of studentenstad? Dat gedraai begint al als je Tilburg binnen rijdt.

Daarnaast hoor ik tegenwoordig regelmatig mensen (voornamelijk in kroegen als De Baret, de Live of de Clochard) zingen ‘Ik wil zo graag een huisje op wielen‘. Nou, beste mede-Tilburgers, goed nieuws, dat huisje hebben we dus al. Maar als het zo doorgaat niet meer. Zie het Draaiend Huis dus ook als een kleine ode aan de woonwagens of kermisexploitanten. Laten we wel even afspreken, àls we het gaan slopen, wil ik dat nummer dus ook niet meer horen. We hadden een huisje op wielen, maar daar staken jullie je nek niet voor uit. Daarom is het nu weg. Maar dat terzijde.

Het Draaiend Huis is dus eigenlijk op heel veel manieren een toffe abstracte afspiegeling van onze stad.

Internationaal allure
We realiseren het onszelf misschien niet, maar het Draaiend Huis krijgt internationaal respect. Het is geïnspireerd op een Nederlandse doorzonwoning, een typisch rijtjeshuis. Dat leidt soms tot teleurstelling als mensen het rechttoe rechtaan huis zien, want de architectuur voor die VINEX-huizen – in Nederland zijn er duizenden gebouwd – blinkt niet bepaald uit in originaliteit. Maar die VINEX woningen staan internationaal in de spotlight bij veel architectuuropleidingen. Doordat Nederland snel en effectief, veel goedkope woningen nodig had, zijn we de absolute wereldleider in ruimtelijke planning geworden. Ik heb mij laten vertellen dat er jaarlijks excursies zijn door Scandinavische hogescholen in architectuur naar Tilburg, speciaal voor ons Draaiend Huis. Ze bewonderen dan de bijna perfect uitgevoerde versie van (een karikatuur op) de Nederlandse doorzonwoning. Daarnaast wordt het regelmatig aangehaald in literatuur over Post-moderne architectuur en komt het voor in diverse lijstjes met ronddraaiende architectuur. Oh, en in wiskundeopdrachten. 

Het hoort bij een grote stad
De openbare kunst in Nederland wordt steeds braver. We durven niet meer. In de tijd dat Tilburg voor het Draaiend Huis koos had Nederland nog een voorbeeldfunctie in de wereld op het gebied van openbare kunst. Tilburg, tegendraads en met de juiste dosis zelfspot, had het lef om voor het werk van Körmeling te kiezen. 
Iedere zelfrespecterende grote stad heeft een provocerend kunstwerk nodig. Het hoort erbijSanta Claus oftewel Kabouter Buttplug in Rotterdam bijvoorbeeld, Rock Strangers in Oostende of dat kleine naakte plassende mannetje in Brussel. En is iedereen het eens met de provocerende kunstwerken? Kan ik me niet voorstellen, daarvoor heten ze niet voor niets ‘provocerend’ toch? Kunst moet ontregelen, ‘heilige huisjes omver trappen’. Het toont lef, zelfspot en humor. Het zijn iconen voor de steden waarin ze staan. Net als ons gekke huisje!

Foto: CC BY 3.0 – Rotterdam Kunstwerk “Kabouter Buttplug”

Het draagt verhalen met zich mee
Nog een goede reden om het huis te laten staan, is om zelfs vandaag de dag nog dingen toe te voegen aan de geschiedenis van onze stad. Ik wil later mijn kinderen het Draaiend Huis laten zien en zeggen ,,Nou jongens, dat huisje daar, daar is het toch over gegaan joh, in Tilburg.” Ik wil ze kunnen vertellen over Keesje Kraak en hoe het één jaar na de opening werd gekraakt. Dat hij dat uit protest deed tegen het geldverslindende beleid van Gemeente Tilburg. Dat Kees er met brandweer en politie en al van het dak af is getrokken. Dat het beklad werd. En bespot. Ik wil ze vertellen over de verdeeldheid in de stad. Over Hans Smolders die zelfs op landelijke televisie zei dat 99,9% van de stad het huis ‘geldverkwisting’ vindt en dat hij de enige persoon is die ik ken die dat woord überhaupt gebruikt. (De Dikke van Dale kent het overigens ook niet). Dat het eigenlijk een hele draaide stad had moeten worden, alleen dat dat een beetje te duur was. Dat die stad uiteindelijk toch nog gebouwd werd, maar dan in Shanghai. En allemaal prijzen won, en dat wij dáárvan dus het kleine broertje (of kleine broer, want ons huis was er eerder) hebben. En dat het huis zichzelf terug zou kunnen verdienen, omdat er eigenlijk mensen in zouden moeten wonen, maar dat dat dus niet kan en mag, omdat rotondes geen 24-uurs vergunning kunnen krijgen. Maar dat het wel telkens en keer op keer weer kapot ging, tot er een held kwam die het voorgoed repareerde. En dat ik trots ben dat het er nog staat en dat zij het kunnen zien. Want het was me wat zeg, dat Draaiende Huis. Nog nooit schreef een kunstwerk zoveel geschiedenis in zo’n korte tijd in onze stad.

Ja maar gast, dat ding kost echt fucking veel geld.
Sorry voor het populaire taalgebruik, maar zo gaat het in de volksmond nou eenmaal. En dàt van onze zuur verdiende centen, hoor je er dan achteraan. Volgens Omroep Brabant kostte het kunstwerk 400.000 euro’s om het te bouwen (al lezen we elders 350.000, maar laten we uitgaan van het slechtste scenario). Vanaf 2009 tot 2015 kostte het gebouw nog zo’n kleine 67.000 euro aan onderhoud en reparatie. De tuin aanleg van de tuin 68.000 euro en het onderhoud daarvan 46.800 euro. Wij hebben al deze bedragen even op een rijtje gezet.

Tja, 30 cent, dat kost het huisje ons dus per persoon per jaar. 30 Cent die we toch sowieso al af moeten staan als ‘belasting’. En als ik die 30 cent dan toch al kwijt ben en die toch al in de pot van Kunst en Cultuur terecht is gekomen, dan mag die van mij best uitgegeven worden aan een draaiend huis op een rotonde.

Dan horen we natuurlijk vaak het argument “gebruik dat geld dan voor de zorgbehoevende ouderen of de gezinnen die in armoede leven”. En hoewel ook ik vind dat niemand in armoede zou moeten leven, gaat dit argument natuurlijk niet op. We hebben nou eenmaal portefeuilles voor bepaalde onderwerpen en geld uit de ene portefeuille kan niet naar de andere portefeuille en andersom. Dat is bestuurlijk zo bepaald en zo werkt ons land en de gemeente nou eenmaal. Wanneer we het daar niet mee eens zijn, dan moeten we beter opletten tijdens de landelijke- en gemeenteraadsverkiezingen wie we kiezen en waar deze voor staan, want zij verdelen de budgetten. Leve de democratie. Minder kosten aan het Draaiend Huis gaan er dus nooit voor zorgen dat er meer sociale huurwoningen komen of dat de voedselbank meer subsidie krijgt. Hoogstens dat we geen tweede Maawmuur krijgen of dat er in 2007 voor is gekozen om geen draaiende stad, maar een draaiend huis neer te zetten.

Maar moet dat dan allemaal maar zo doorgaan dan?
Nee. Die 30 cent per jaar voor de komende 50 jaar is natuurlijk overdreven en buitenproportioneel. Er zijn eigenlijk drie opties:

1. ) Het huis slopen
2. ) Het huis stil laten staan
3. ) Het huis weer aan de praat krijgen

1. ) Het huis slopen
Dit is eigenlijk wat er van alle kanten geroepen wordt. Weg met dat huis! Maar als jij een investering hebt gedaan van €624.800, dan ga je dat toch niet weggooien?! Daarnaast brengt het verwijderen van het huis ook weer kosten met zich mee. Gemiddeld kost het slopen van een totale woning zo’n €7.500. Misschien dat de onderdelen je hier en daar nog wat op zullen leveren bij een ijzerboer, maar het huis staat op een rotonde, dus om het daarvan te verwijderen zal wel extra kosten met zich meebrengen. Dus waarschijnlijk tegen elkaar weg te strepen. Laten we leren van de Tilburgse geschiedenis en van Cees de Sloper, slopen moeten we niet meer willen. In totaal zijn we dan €632.300 lichter en wat hebben we dan na 10 jaar: Een kale rotonde. Doodzonde.

2. ) Het huis stil laten staan
Een oplossing waar niemand vrolijk van wordt. Het kunstwerk verliest zijn functie en daarnaast moet het nog steeds onderhouden worden. En van het stilzetten van zijn kunstwerk wil John Körmeling zelf ook niets weten. Heel serieus: ,,Dan is het concept weg.” Meer badinerend: ,,Dat is net zoiets als dat Tilburgers niet meer mogen maawen over de Maawmuur.” zegt hij tegen het Brabants Dagblad.

3. ) Het huis weer aan de praat krijgen
Ik heb geen idee wie afgelopen jaren het Draaiende Huis heeft gerepareerd, maar dat moet toch wel een beetje een koekenbakker zijn. Het gaat namelijk om de aandrijfassen van het huis welke steeds (in 2015 en nu dus weer) afbreken. Maar we hebben natuurlijk een stad vol handige mensen. We hebben staalmagnaten en bouwers van carnavalswagens, we hebben tandwiel professionals en autoboeren. Daarom is het voorstel als volgt: De Gemeente doet een oproep aan ieder die denkt de assen van het draaiende huis voorgoed te kunnen repareren. Met levenslange garantie dus. Daar maakt ie een mooi prijsje voor (gewoon een goede redelijke prijs, waarin ook toekomstige kosten al zijn meegenomen) en komt zijn of haar plan pitchen (openbaar) aan de raad. Dan mag Smolders nog het één en ander roepen en moet Marjo Jacobs zijn huiswerk goed doen en alle plannen helemaal binnenstebuiten keren. Met diegene die het beste plan heeft spreken we duidelijk af, jij gaat het repareren, jij krijg voor de laatste keer een smak geld, jij draagt zorg voor het Draaiende Huis. Faal je? Eigen portemonnee. Want wij vertrouwen jou en zien in jou de held van onze stad. De King Arthur van het Draaiende Huis.

Dus kap met zeiken over het Draaiend Huis en laat het gewoon nog één keer goed fixen. Zo houden we het geld in onze eigen stad (want we investeren in een lokale ondernemer), hebben we altijd iemand die we aan z’n lurven kunnen kunnen trekken en als verantwoordelijke kunnen aanwijzen. Zo behouden we ons ludieke stadsicoon, zo kunnen we aan onze kinderen verhalen erover vertellen, zo eren we Keesje Kraker, zo blijven we nieuwe bezoekers van onze stad verwonderen en zo hoeven Scandinavische hogescholen hun schoolreisjes niet te cancellen.

Voor degene die nog steeds een pesthekel hebben aan ons huisje op wielen, hier kun je de petitie ondertekenen tégen het kunstwerk. Tot uw dienst.

Tim Frenken

Vlogger en blogger. Bevat hoge mate van zelfspot en ironie en is daarnaast vaak radicaal positief en ongenuanceerd. Trotse inwoner van de stad en lokaal nationalistisch. Is geïmporteerd in 2011, nu niet meer weg te krijgen. Helaas.

X